Individual Elements

←4P62
4P64→

4P63

Elements Used in 4P63
  1. 3p3  4P63d
  2. 3p59  4P63d
  3. 3daxiii  4P63d
  4. 3p59  4P63cd
  5. 4p61  4P63cd
  6. 4p8  4P63cd

Qui metu ducitur et bonum ut malum vitet, agit, is ratione non ducitur.

DEMONSTRATIO: Omnes affectus qui ad mentem quatenus agit hoc est (per propositionem 3 partis III) qui ad rationem referuntur, nulli alii sunt quam affectus lætitiæ et cupiditatis (per propositionem 59 partis III) atque adeo (per 13 affectuum definitionem) qui metu ducitur et bonum timore mali agit, is ratione non ducitur. Q.E.D.

SCHOLIUM: Superstitiosi qui vitia exprobrare magis quam virtutes docere norunt et qui homines non ratione ducere sed metu ita continere student ut malum potius fugiant quam virtutes ament, nil aliud intendunt quam ut reliqui æque ac ipsi fiant miseri et ideo non mirum si plerumque molesti et odiosi sint hominibus.

COROLLARIUM: Cupiditate quæ ex ratione oritur, bonum directe sequimur et malum indirecte fugimus.

DEMONSTRATIO: Nam cupiditas quæ ex ratione oritur, ex solo lætitiæ affectu quæ passio non est, oriri potest (per propositionem 59 partis III) hoc est ex lætitia quæ excessum habere nequit (per propositionem 61 hujus) non autem ex tristitia ac proinde hæc cupiditas (per propositionem 8 hujus) ex cognitione boni, non autem mali oritur atque adeo ex ductu rationis bonum directe appetimus et eatenus tantum malum fugimus. Q.E.D.

SCHOLIUM: Explicatur hoc corollarium exemplo ægri et sani. Comedit æger id quod aversatur timore mortis; sanus autem cibo gaudet et vita sic melius fruitur quam si mortem timeret eamque directe vitare cuperet. Sic judex qui non odio aut ira etc. sed solo amore salutis publicæ reum mortis damnat, sola ratione ducitur.

De geen, die door vrees geleid word, en het goet doet, om het quaat te mijden, word niet door reden geleid.

Betoging.--Daar zijn geen andere hartstochten, die tot de ziel, voor zo veel zy werkt, dat is, (volgens de darde Voorstelling van 't darde deel) die tot de reden toegepast worden, dan de hartstochten van blijschap en begeerte; volgens de negenënvijftigste Voorstelling van 't darde deel: en dieshalven (volgens de dartiende Bepaling der hartstochten) de geen, die door vrees geleid word, en goet doet, uit vrees van quaat, word niet door reden geleid; 't welk te betogen stond.

Byvoegsel.--De waangelovigen, die meerder de zonden konnen verwijten, dan de deuchden onderwijzen, en die de menschen niet door reden pogen te leiden, maar door vrees in toom te houden, eerder om het quaat te vlieden, dan de deuchden te beminnen, trachten nergens anders naar, dan om d' anderen, even als zich zelven, elendig te maken: en dieshalven is 't geen wonder dat zy deurgaans aan de menschen lastig en hatelijk zijn.

Toegift.--Door de begeerte, die uit de reden spruit, volgen wy regelrecht het goet, en vlieden het quaat niet regelrecht.

Betoging.--Want de begeerte, die uit reden spruit, kan alleenlijk uit de hartstocht van blijschap, die geen lijding is, spruiten; (volgens de negenënvijftigste Voorstelling van 't darde deel) dat is, uit de blijschap, die geen overmaat kan hebben; volgens d' eenenzestigste Voorstelling van dit deel: maar niet uit de droefheit. Dieshalven, deze begeerte (volgens d'achtste Voorstelling van dit deel) spruit uit de kennis van 't goet, maar niet uit die van 't quaat: en in dezer voegen betrachten wy, uit het beleit der reden, regelrecht het goet; en dus verre schuwen wy alleenlijk het quaat; 't welk te betogen stond.

Byvoegsel.--Deze Toegift word door het voorbeelt van de zieke en gezonde verklaart. De zieke eet, uit vrees van de doot, het geen, dat hem tegen is: maar de gezonde heeft vermaak in de spijs, en geniet dus beter het leven, dan of hy de doot vreesde, en hem dus regelrecht begeerde te schuwen. In dezer voegen word de rechter, die niet door haat, gramschap, enz. maar alleenlijk door liefde tot de gemene welstant, de schuldige ter doot verwijst, door de reden alleen geleid.

He who is led by fear, and does good in order to escape evil, is not led by reason.

Proof.--All the emotions which are attributable to the mind as active, or in other words to reason, are emotions of pleasure and desire (III. lix.); therefore, he who is led by fear, and does good in order to escape evil, is not led by reason.

Note.--Superstitions persons, who know better how to rail at vice than how to teach virtue, and who strive not to guide men by reason, but so to restrain them that they would rather escape evil than love virtue, have no other aim but to make others as wretched as themselves; wherefore it is nothing wonderful, if they be generally troublesome and odious to their fellow--men.

Corollary.--Under desire which springs from reason, we seek good directly, and shun evil indirectly.

Proof.--Desire which springs from reason can only spring from a pleasurable emotion, wherein the mind is not passive (III. lix.), in other words, from a pleasure which cannot be excessive (IV. lxi.), and not from pain; wherefore this desire springs from the knowledge of good, not of evil (IV. viii.); hence under the guidance of reason we seek good directly and only by implication shun evil. Q.E.D.

Note.--This Corollary may be illustrated by the example of a sick and a healthy man. The sick man through fear of death eats what he naturally shrinks from, but the healthy man takes pleasure in his food, and thus gets a better enjoyment out of life, than if he were in fear of death, and desired directly to avoid it. So a judge, who condemns a criminal to death, not from hatred or anger but from love of the public well--being, is guided solely by reason.

Elements in Which 4P63 is Used
  1. 4P63c  4p65d
  2. 4P63c  4p65c
  3. 4P63  4p67d
  4. 4P63c  4p67d
  5. 4P63  4p73d
  6. 4P63c  5p10s