Individual Elements

←4P44
4P46→

4P45

Elements Used in 4P45
  1. 3p39  4P45d
  2. 4p37  4P45d
  3. 4p37  4P45c1
  4. 3p39  4P45c1
  5. 3p39  4P45c2
  6. 4p37s  4P45c2
  7. 4p45c1  4P45c2s
  8. 4p41  4P45c2s

Odium nunquam potest esse bonum.

DEMONSTRATIO: Hominem quem odimus destruere conamur (per propositionem 39 partis III) hoc est (per propositionem 37 hujus) aliquid conamur quod malum est. Ergo etc. Q.E.D.

SCHOLIUM: Nota me hic et in sequentibus per odium illud tantum intelligere quod est erga homines.

COROLLARIUM I: Invidia, irrisio, contemptus, ira, vindicta et reliqui affectus qui ad odium referuntur vel ex eodem oriuntur, mali sunt, quod etiam ex propositione 39 partis III et propositione 37 hujus patet.

COROLLARIUM II: Quicquid ex eo quod odio affecti sumus, appetimus, turpe et in civitate injustum est. Quod etiam patet ex propositione 39 partis III et ex definitione turpis et injusti, quas vide in scholiis propositionis 37 hujus.

SCHOLIUM: Inter irrisionem (quam in I corollario malam esse dixi) et risum magnam agnosco differentiam. Nam risus ut et jocus mera est lætitia adeoque modo excessum non habeat, per se bonus est (per propositionem 41 hujus). Nihil profecto nisi torva et tristis superstitio delectari prohibet. Nam qui magis decet famem et sitim extinguere quam melancholiam expellere? Mea hæc est ratio et sic animum induxi meum. Nullum numen nec alius nisi invidus mea impotentia et incommodo delectatur nec nobis lacrimas, singultus, metum et alia hujusmodi quæ animi impotentis sunt signa, virtuti ducit sed contra quo majore lætitia afficimur eo ad majorem perfectionem transimus hoc est eo nos magis de natura divina participare necesse est. Rebus itaque uti et iis quantum fieri potest delectari (non quidem ad nauseam usque nam hoc delectari non est) viri est sapientis. Viri inquam sapientis est moderato et suavi cibo et potu se reficere et recreare ut et odoribus, plantarum virentium amœnitate, ornatu, musica, ludis exercitatoriis, theatris et aliis hujusmodi quibus unusquisque absque ullo alterius damno uti potest. Corpus namque humanum ex plurimis diversæ naturæ partibus componitur quæ continuo novo alimento indigent et vario ut totum corpus ad omnia quæ ex ipsius natura sequi possunt, æque aptum sit et consequenter ut mens etiam æque apta sit ad plura simul intelligendum. Hoc itaque vivendi institutum et cum nostris principiis et cum communi praxi optime convenit; quare si quæ alia, hæc vivendi ratio optima est et omnibus modis commendanda nec opus est de his clarius neque prolixius agere.

De Haat kan nooit goet wezen.

Betoging.--Wy pogen de mensch, die wy haten, te dempen; volgens de negenendartigste Voorstelling in 't darde deel) dat is, (volgens de zevendartigste Voorstelling van dit deel) wy pogen naar iets, dat quaat is.

Byvoegsel.--Men heeft aan te merken dat ik hier, en in 't volgende, by haat alleenlijk de gene versta, die tegen de menschen is.

Eerste Toegift.--De nijt, bespotting, versmading, gramschap, wraak, en d' andere hartstochten, die tot de haat toegepast worden, of daar uit spruiten, zijn quaat; 't welk ook uit de negenëndartigste Voorstelling van 't darde deel, en uit de zevenëndartigste Voorstelling van dit deel blijkt.

Tweede Toegift.--Al 't geen, 't welk wy hier uit, dat wy met haat aangedaan zijn, betrachten, is schandelijk, en in een Staat ongerechtig; 't welk ook uit de negenëndartigste Voorstelling van 't darde deel, en uit de Bepalingen van het schandelijke en ongerechtige blijkt, die men--in 't Byvoegsel van de zevenëndartigste Voorstelling in dit deel nazien kan.

Byvoegsel.--Ik maak groot onderscheit tusschen bespotting, die ik (in d'eerste Toegift) quaat heb genoemt, en gelach. Want het gelach, gelijk ook het jok, of de boertery is een zuivere blijschap, en, indien het geen overmaat heeft, voor zo verre goet door zich; volgens d'eenënveertigste Voorstelling in dit deel. En zeker, daar is niets, dan het stuursch en droevig waangeloof, 't welk verbied vermaak te scheppen: want waaröm past het beter de honger en dorst te blusschen, dan de naargeestigheit te verdrijven? Dit is mijn reden, en regel; en dus heb ik mijn gemoed aangestelt. Geen godheit, noch iemant anders, dan de nijdige, schept vermaak in mijn onvermogen, en ongemak, noch acht de tranen, zuchten, vrees, en andere diergelijke dingen, die tekenen van een gemoed zijn, 't welk geen heer van zich zelf is, voor deucht in ons. Maar in tegendeel, hoe wy met groter blijschap aangedaan worden, hoe wy tot groter volmaaktheit overgaan; dat is, hoe wy nootzakelijk meer van de goddelijke natuur deelächtig moeten wezen. Dieshalven, 't ampt van een wijs man is, de dingen te gebruiken, en zich zo veel, als 't mogelijk is, daar meê te vermaken: doch niet tot walgens toe; want dit is geen vermaak scheppen. 't Ampt van een wijs man, zeg ik, is zich met matige en aangename spijs en drank te verheugen; gelijk ook met reuken, aangename groente, verçiering, zang en speelkunst, oeffenspeelen, schouspeelen, en met andere diergelijke dingen, die van yder, zonder eens anders schade, gebruikt konnen worden: want het menschelijk lighaam bestaat uit zeer veel delen van verscheide natuur, die geduriglijk nieu en verscheide voedsel behoeven; op dat het geheel lighaam tot alles, dat uit zijn natuur kan volgen, even bequaam zou wezen, en by gevolg op dat ook de ziel even bequaam zou zijn om veel dingen te gelijk te verstaan. Deze gewoonte van leven dan koomt best met onze beginselen, en met de gemene oeffening overëen. Dieshalven, deze wijze van leven is de beste, die'er gevonden word, en moet op alle wijzen aangeprezen worden: en 't is niet nootzakelijk hier af klarelijker en bredelijker te handelen.

Hatred can never be good.

Proof.--When we hate a man, we endeavour to destroy him (III. xxxix.), that is (IV. xxxvii.), we endeavour to do something that is bad. Therefore, &c. Q.E.D.

N.B. Here, and in what follows, I mean by hatred only hatred towards men.

Corollary I.--Envy, derision, contempt, anger, revenge, and other emotions attributable to hatred, or arising therefrom, are bad; this is evident from III. xxxix. and IV. xxxvii.

Corollary II.--Whatsoever we desire from motives of hatred is base, and in a State unjust. This also is evident from III. xxxix., and from the definitions of baseness and injustice in IV. xxxvii. note.

Note.--Between derision (which I have in Coroll. I. stated to be bad) and laughter I recognize a great difference. For laughter, as also jocularity, is merely pleasure; therefore, so long as it be not excessive, it is in itself good (IV. xli.). Assuredly nothing forbids man to enjoy himself, save grim and gloomy superstition. For why is it more lawful to satiate one's hunger and thirst than to drive away one's melancholy? I reason, and have convinced myself as follows: No deity, nor anyone else, save the envious, takes pleasure in my infirmity and discomfort, nor sets down to my virtue the tears, sobs, fear, and the like, which axe signs of infirmity of spirit; on the contrary, the greater the pleasure wherewith we are affected, the greater the perfection whereto we pass; in other words, the more must we necessarily partake of the divine nature. Therefore, to make use of what comes in our way, and to enjoy it as much as possible (not to the point of satiety, for that would not be enjoyment) is the part of a wise man. I say it is the part of a wise man to refresh and recreate himself with moderate and pleasant food and drink, and also with perfumes, with the soft beauty of growing plants, with dress, with music, with many sports, with theatres, and the like, such as every man may make use of without injury to his neighbour. For the human body is composed of very numerous parts, of diverse nature, which continually stand in need of fresh and varied nourishment, so that the whole body may be equally capable of performing all the actions, which follow from the necessity of its own nature; and, consequently, so that the mind may also be equally capable of understanding many things simultaneously. This way of life, then, agrees best with our principles, and also with general practice; therefore, if there be any question of another plan, the plan we have mentioned is the best, and in every way to be commended. There is no need for me to set forth the matter more clearly or in more detail.

Elements in Which 4P45 is Used
  1. 4P45c1  4p46d
  2. 4P45  4p51s
  3. 4P45c1  4p59a