Individual Elements

←3P16
3P18→

3P17

Elements Used in 3P17
  1. 3p13s  3P17d
  2. 3p16  3P17d
  3. 2p44s  3P17s
  4. 2psi  3P17s
  5. 2a1''  3P17s

Si rem quæ nos tristitiæ affectu afficere solet, aliquid habere imaginamur simile alteri quæ nos æque magno lætitiæ affectu solet afficere, eandem odio habebimus et simul amabimus.

DEMONSTRATIO: Est enim (per hypothesin) hæc res per se tristitiæ causa et (per scholium propositionis 13 hujus) quatenus eandem hoc affectu imaginamur, eandem odio habemus et quatenus præterea aliquid habere imaginamur simile alteri quæ nos æque magno lætitiæ affectu afficere solet, æque magno lætitiæ conamine amabimus (per propositionem præcedentem) atque adeo eandem odio habebimus et simul amabimus. Q.E.D.

SCHOLIUM: Hæc mentis constitutio quæ scilicet ex duobus contrariis affectibus oritur, animi vocatur fluctuatio, quæ proinde affectum respicit ut dubitatio imaginationem (vide scholium propositionis 44 partis II) nec animi fluctuatio et dubitatio inter se differunt nisi secundum majus et minus. Sed notandum me in propositione præcedenti has animi fluctuationes ex causis deduxisse quæ per se unius et per accidens alterius affectus sunt causa; quod ideo feci quia sic facilius ex præcedentibus deduci poterant; at non quod negem animi fluctuationes plerumque oriri ab objecto quod utriusque affectus sit efficiens causa. Nam corpus humanum (per postulatum 1 partis II) ex plurimis diversæ naturæ individuis componitur atque adeo (per axioma 1 post lemma 3, quod vide post propositionem 13 partis II) ab uno eodemque corpore plurimis diversisque modis potest affici et contra quia una eademque res multis modis potest affici, multis ergo etiam diversisque modis unam eandemque corporis partem afficere poterit. Ex quibus facile concipere possumus unum idemque objectum posse esse causam multorum contrariorumque affectuum.

Indien wy ons inbeelden dat de zaak, die ons gemenelijk met de hartstocht van droefheit aandoet, iets gelijk heeft met een andere, die ons gemenelijk met een even grote hartstocht van blijschap aandoet, zo zullen wy de zelfde te gelijk haten en beminnen.

Betoging.--Want deze zaak is (volgens d'onderstelling) door zich oorzaak van droefheit: en (volgens het Byvoegsel van de dartiende Voorstelling in dit deel) voor zo veel wy ons de zelfde met deze hartstocht inbeelden, haten wy haar; en voor zo veel wy ons daerënboven inbeelden dat zy iets heeft, 't welk met het ander gelijk is, dat ons gemenelijk met even grote hartstocht van blijschap aandoet, met even grote poging van blijschap zullen wy haar beminnen; (volgens de voorgaande Voorstelling) en dieshalven zullen wy gelijkelijk de zelfde haten en beminnen: 't welk te betogen stond.

Byvoegsel.--Deze gesteltenis van de ziel, namelijk, die uit twee strijdige hartstochten spruit, word vlotheit, of wankelheit van gemoed genoemt, de welke dieshalven op de hartstocht haar opzicht heeft, gelijk de twijffeling op d'inbeelding; bezie het Byvoegsel van de vierenveertigste Voorstelling in het tweede deel: en de vlotheit, of wankelheit des gemoeds, en de twijffeling verschillen niet van malkander, dan in meerder en minder. Maar hier staat aan te merken dat ik (in de voorgaande Voorstelling) deze vlotheden, of wankelheden des gemoeds van oorzaken heb afgeleid, die door zich oorzaak van d'een, en by toeval oorzaak van d'ander hartstocht zijn: 't welk ik daaröm gedaan heb, om dat zy dus gemakkelijker uit de voorgaanden afgeleid konnen worden: en niet om dat ik ontken dat de vlotheden, of wankelheden des gemoeds ten meestendeel uit het voorwerp voortkomen, 't welk d'uitwerkende oorzaak van de beide hartstochten is. Want het menschelijk lighaam (volgens d'eerste Verëissching in het tweede deel) bestaat uit zeer veel ondeeligen van verscheide natuur, en kan dieshalven (volgens d'eerste Kundigheit na het darde Voorbewijs, 't welk achter de dartiende Voorstelling in het tweede deel te zien is) van een en het zelfde lighaam op zeer veel en verscheide wijzen aangedaan worden: en in tegendeel, dewijl een en het zelfde ding op veel wijzen aangedaan kan worden, zo kan ook een en het zelfde deel des lighaams op verscheide wijzen aangedaan worden. Uit het welk wy lichtelijk konnen begrijpen, dat een en het zelfde voorwerp d'oorzaak van veel en strijdige hartstochten kan wezen.

If we conceive that a thing, which is wont to affect us painfully, has any point of resemblance with another thing which is wont to affect us with an equally strong emotion of pleasure, we shall hate the first--named thing, and at the same time we shall love it.

Proof.--The given thing is (by hypothesis) in itself a cause of pain, and (III. xiii. note), in so far as we imagine it with this emotion, we shall hate it: further, inasmuch as we conceive that it has some point of resemblance to something else, which is wont to affect us with an equally strong emotion of pleasure, we shall with an equally strong impulse of pleasure love it (III. xvi.); thus we shall both hate and love the same thing. Q.E.D.

Note.--This disposition of the mind, which arises from two contrary emotions, is called vacillation; it stands to the emotions in the same relation as doubt does to the imagination (II. xliv. note); vacillation and doubt do not differ one from the other, except as greater differs from less. But we must bear in mind that I have deduced this vacillation from causes, which give rise through themselves to one of the emotions, and to the other accidentally. I have done this, in order that they might be more easily deduced from what went before; but I do not deny that vacillation of the disposition generally arises from an object, which is the efficient cause of both emotions. The human body is composed (II. Post. i.) of a variety of individual parts of different nature, and may therefore (Ax.i. after Lemma iii. after II. xiii.) be affected in a variety of different ways by one and the same body; and contrariwise, as one and the same thing can be affected in many ways, it can also in many different ways affect one and the same part of the body. Hence we can easily conceive, that one and the same object may be the cause of many and conflicting emotions.

Elements in Which 3P17 is Used
  1. 3P17s  3p31d